Wat gebeurt er met producten die niet meer verkocht mogen worden?

Een partij met een verkeerde verpakking, beschadigde producten na transport of artikelen die niet meer aan de kwaliteitseisen voldoen: vrijwel ieder producerend bedrijf krijgt er vroeg of laat mee te maken. De producten kunnen niet meer worden verkocht, maar simpelweg weggooien is meestal geen verstandige oplossing. Ze kunnen alsnog op de markt terechtkomen, onnodig veel opslagruimte innemen of materialen bevatten die opnieuw gebruikt kunnen worden.

Gecontroleerde productvernietiging zorgt ervoor dat producten definitief onbruikbaar worden gemaakt. Tegelijkertijd ontstaat er een materiaalstroom die, waar mogelijk, kan worden gescheiden en gerecycled. Dat maakt productvernietiging niet alleen een veiligheidsmaatregel, maar ook een belangrijk onderdeel van professioneel afvalbeheer.

Waarom producten gecontroleerd vernietigen?

Een afgekeurd product lijkt op het eerste gezicht misschien weinig waarde meer te hebben. Voor een buitenstaander kan het echter nog steeds herkenbaar zijn als een product van een bepaald merk. Wanneer beschadigde, verlopen of teruggeroepen artikelen opnieuw worden aangeboden, kan dat leiden tot klachten, veiligheidsrisico’s en reputatieschade.

Ook kan een product vertrouwelijke informatie bevatten. Denk aan serienummers, labels, prototypes, technische onderdelen of gegevensdragers. In zulke gevallen is alleen afvoeren onvoldoende. Het product moet zodanig worden verwerkt dat hergebruik in de oorspronkelijke vorm niet meer mogelijk is.

Met professionele productvernietiging houdt een bedrijf controle over wat er met afgekeurde producten gebeurt. Dat is onder andere relevant bij retourpartijen, productiefouten, overtollige voorraad, namaakgevoelige artikelen en producten die vanwege een kwaliteitsprobleem uit de markt zijn gehaald.

Eerst goed kijken naar het materiaal

Niet ieder product kan op dezelfde manier worden verwerkt. Een partij kunststof onderdelen vraagt om een andere aanpak dan elektronica, textiel, verpakkingen of samengestelde consumentenproducten. Daarom begint een goede oplossing altijd met een analyse van het materiaal.

Belangrijke vragen zijn bijvoorbeeld:

• Waaruit bestaat het product?

• Hoe groot en zwaar zijn de afzonderlijke delen?

• Moet het product alleen onbruikbaar worden gemaakt of ook fijn worden vermalen?

• Zitten er metalen, vloeistoffen of elektronische componenten in?

• Kunnen materialen na vernietiging van elkaar worden gescheiden?

• Welke hoeveelheid moet dagelijks of wekelijks worden verwerkt?

De antwoorden bepalen welke machine en werkwijze het meest geschikt zijn. Bij grotere of stevige producten wordt vaak eerst gekozen voor grove verkleining. Daarna kan eventueel een tweede bewerkingsstap volgen om het materiaal verder te verfijnen.

Shredderen of granuleren?

Voor veel vormen van productvernietiging wordt een industriële shredder gebruikt. De draaiende messen trekken het product naar binnen en verkleinen het tot stukken die niet meer als oorspronkelijk artikel kunnen worden gebruikt. Afhankelijk van het materiaal, de gewenste capaciteit en het eindresultaat kan worden gekozen uit verschillende soorten industriële shredders.

Wanneer een fijnere en gelijkmatigere fractie nodig is, kan na het shredderen een granulator worden ingezet. Deze verwerkt voorverkleind materiaal tot kleinere deeltjes. Dat kan het eenvoudiger maken om materialen te sorteren, af te voeren of opnieuw als grondstof te gebruiken.

De kleinste fractie is overigens niet automatisch de beste keuze. Verder verkleinen vraagt ook extra energie en capaciteit. Het gewenste eindresultaat moet daarom aansluiten op de vervolgstap. Als grove stukken al voldoende zijn om een product onbruikbaar te maken en goed af te voeren, is extra vermaling niet altijd nodig.

Van vernietiging naar materiaalterugwinning

Productvernietiging klinkt alsof alles verloren gaat, maar dat hoeft niet zo te zijn. Door producten gecontroleerd te verkleinen, kunnen materiaalstromen juist beter beschikbaar worden voor recycling. Kunststof, metaal, karton en andere componenten kunnen na verwerking mogelijk worden gescheiden en opnieuw worden ingezet.

Dit vraagt wel om een doordachte inrichting. Bij samengestelde producten kan het bijvoorbeeld verstandig zijn om bepaalde onderdelen vooraf te verwijderen. Ook de grootte en zuiverheid van het verkleinde materiaal beïnvloeden de mogelijkheden voor verdere verwerking.

Hierdoor wordt productvernietiging onderdeel van een bredere circulaire aanpak: het oorspronkelijke artikel verdwijnt definitief van de markt, terwijl bruikbare materialen zoveel mogelijk behouden blijven.

Eerst testen voorkomt een verkeerde investering

Een machine die op papier geschikt lijkt, hoeft in de praktijk niet automatisch het gewenste resultaat te leveren. Taai kunststof reageert anders dan bros materiaal en een product met metalen onderdelen stelt andere eisen dan een kartonnen verpakking.

Daarom is het verstandig om vooraf een praktijktest uit te voeren met het eigen product of restmateriaal. Tijdens zo’n test kan worden gekeken naar de capaciteit, de grootte van het eindmateriaal, mogelijke vervuiling en de belasting van de machine. Afvalpers.nl biedt hiervoor de mogelijkheid om te testen met eigen materiaal.

Op basis van die resultaten kan een oplossing worden gekozen die past bij de dagelijkse praktijk. Zo wordt productvernietiging geen losse afvalhandeling, maar een veilig, efficiënt en beheersbaar proces binnen de organisatie.