Verduurzamen met een elektrische stoomketel: zo verlaag je je CO₂-uitstoot

Stoom is voor veel bedrijven onmisbaar. Een bakkerij gebruikt het in het bakproces, een wasserij om te persen en een zuivelbedrijf om te pasteuriseren. Meestal komt die stoom uit een ketel op aardgas. Maar daar zit een probleem: elke kuub gas die je verbrandt, levert directe CO₂-uitstoot op. Wil je je CO₂-uitstoot verlagen, dan begin je dus bij de plek waar je warmte vandaan komt. Voor veel mkb-bedrijven is dat de eerste stap die echt verschil maakt.

Waar komt de CO₂-uitstoot van stoom vandaan?

Een gasgestookte stoomketel haalt zijn energie uit aardgas en stoot bij elke verbranding CO₂ uit. Hoe meer stoom je nodig hebt, hoe groter die uitstoot. Voor een bedrijf met een continu proces loopt dat in een jaar helaas flink op. Daar komen kosten bij, want aardgas schommelt in prijs en afhankelijk van je bedrijfsomvang kan er een CO₂-heffing bijkomen. Bovendien vragen grotere opdrachtgevers leveranciers vaker om inzicht in hun uitstoot. Een dalende lijn in je cijfers werkt dan in je voordeel.

Een elektrische stoomketel maakt stoom met elektriciteit in plaats van aardgas. Er vindt dus geen verbranding meer plaats op je terrein, waardoor ook de directe uitstoot uit de ketel zelf wegvalt. Het verschil zit vervolgens in de herkomst van je stroom.

Zo werkt het principe in een notendop

Bij een elektrodeketel loopt stroom door het water zelf, waardoor het opwarmt en verdampt. Bij weerstandsverwarming verwarmen elementen het water, zoals in een grote waterkoker. Volgens RVO zijn beide technieken marktrijp. De elektrodeketel is daarbij geschikt voor hogere vermogens en weerstandsverwarming ook voor lagere vermogens. Veel bedrijven kiezen voor een hybride opstelling. De elektrische ketel draait dan naast de bestaande gasketel. Je schakelt hem bij als er veel zon en wind is en de stroom voordelig is. De gasketel blijft beschikbaar als back-up.

Waarom de herkomst van je stroom ertoe doet: Elektriciteit omzetten in warmte is minder efficiënt als de stroom zelf met aardgas of steenkool is opgewekt. De winst zit dus in groene stroom. Denk aan eigen zonnepanelen of een contract voor groene stroom. Het Nederlandse net wordt bovendien groener door wind en zon. De besparing neemt dus toe.

Voor welke bedrijven past elektrisch stomen?

Elektrisch stomen komt in de praktijk voor bij voedingsmiddelenproducenten, wasserijen, papierfabrieken en chemische bedrijven. Het past vooral bij een vast stoomproces, zeker als je een deel van de dag flexibel kunt draaien. Gebruikt een wasserij bijvoorbeeld vooral overdag stoom, dan kan een elektrische ketel de gasketel gedeeltelijk vervangen op de uren dat stroom voordelig is. Draait je proces dag en nacht door, dan is een hybride opzet vaak een logische eerste stap. Zo bouw je ervaring op zonder dat je productie risico loopt.

Waar let je op voordat je investeert in een nieuwe ketel?

Ben je van plan om een stoomketel aan te schaffen? Begin dan met een helder beeld van je stoombehoefte. Bekijk welk vermogen, welke druk en welke temperatuur je proces vraagt. Op basis daarvan kan een leverancier een passende ketel en opstelling adviseren. Kijk daarnaast naar je netaansluiting. Een elektrische ketel vraagt veel vermogen, dus je netbeheerder moet ruimte hebben op het net. Bij grotere projecten zijn kabels en transformatoren bovendien lastig te krijgen. Ook de levertijden van ketels kunnen oplopen, dus plan ruim vooruit.

Informeer ten slotte naar subsidies. Voor ondernemers bestaan regelingen zoals MIA en Vamil. Voor grotere installaties is de SDE++ een optie. De voorwaarden veranderen regelmatig, dus controleer die bij RVO voordat je een besluit neemt.

Van gasketel naar stroom: zo zet je de eerste stap

Je hoeft niet alles tegelijk om te gooien. Start met een inventarisatie van je stoomverbruik en vraag advies bij een specialist. Laat vervolgens een hybride variant doorrekenen naast een volledig elektrische oplossing. Zo zie je wat past bij je bedrijf en je budget. Elke kuub gas die je bespaart, brengt je dichter bij een lagere uitstoot. Dankzij een goede voorbereiding kun je je CO₂-uitstoot verlagen zonder dat je proces eronder lijdt.